Grebarako eskubidea
Grebarako eskubidea Espainiako Konstituzioaren 28.2 artikuluan aitortzen da, eta Langileen Estatutuak (LE) modu osagarrian garatzen du, batez ere bere lan-ondorioei dagokienez.
1. Eskubidea aitortzea
• Greba langileen oinarrizko eskubidea da, titulartasun indibidualekoa, baina eskubide kolektiboa duena.
• Lan-jarduera aldi baterako eteteko aukera ematen die langileei, beren interes profesionalak, ekonomikoak edo sozialak defendatzeko.
• Lan-harremanen barruan presio legitimoko tresnatzat hartzen da.
2. Erregulazioa
Langileen Estatutuak greba zehatz-mehatz arautzen ez badu ere, lan-harremanei buruzko martxoaren 4ko 17/1977 Legera jotzen du, honako hau ezartzen baitu:
• Nola deitu behar den greba (ordezkaritza handieneko langileen edo sindikatuen ordezkariek).
• Bidezko arrazoiak (lanekoak, profesionalak edo elkartasunekoak).
• Komunitatearentzat funtsezkoak diren zerbitzuetan mantendu behar diren gutxieneko zerbitzuak.
• Enpresaburuari eta lan-agintaritzari deialdia aldez aurretik jakinarazteko betebeharra.
3. Lan-ondorioak
17/1977 Legearen 6. artikuluaren eta Langileen Estatutuaren 45.1.m artikuluaren arabera:
• Grebak lan-kontratua eteten du, baina ez du azkentzen.
• Greban zehar:
o Langileak ez du soldatarik jasotzen.
o Enpresaburuak ez du Gizarte Segurantzan kotizatzen egun horietan (salbuespen batzuk izan ezik).
• Langileak bere lanpostuari eusten dio, bai eta greba amaitzean lanera itzultzeko eskubideari ere.
4. Mugak eta debekuak
• Legez kanpokoak dira grebak:
o Politikak (lan-eremutik kanpokoak).
o Zuzeneko loturarik gabeko elkartasuna.
Birakariak edo araldikoak (errendimendua nahita jaistea).
o Indarrean dauden hitzarmen kolektiboetan itundutakoaren aurkakoak.
• Ezin da langile bat zigortu edo kaleratu legezko greba batean parte hartzeagatik.
• Legez kanpoko grebaren kasuan, enpresaburuak zuzenbidearen arabera zigortu edo kaleratu ahal izango du.
5. Gutxieneko zerbitzuak
• Komunitatearentzat funtsezkoak diren zerbitzuetan (osasuna, garraioa, energia, etab.), agintaritzak interes orokorra bermatzeko nahitaezko gutxieneko zerbitzuak ezar ditzake.
Real Decreto-ley 17/1977, 4 de marzo , sobre relaciones de trabajo